پژوهش سرای دانش آموزی بجنورد

از جنگ جهانى دوم به اين سو تا همين اواخر، راه و روش اصلى براى مبارزه با حشرات ناقل بيمارى و آفات گياهى كابرد حشره كشها و در بيانى عام آفت كشها بوده است.اما بعد از پى بردن به پايدارى آنها در محيط و عوارض زيست محيطى و توانايى آنها در ايجاد مسموميت هاى مزمن در انسان و موجودات زنده، اين روش مورد انتقاد وسيع قرار گرفت و بحث مبارزه تلفيقى يعنى كاربرد همزمان چند روش مبارزه بمنظور تشديد اثرات مثبت يكديگر و كاهش اثران منفى كاربرد انفرادى هريك از آنها در دستور كار قرار گرفت.مبارزه تلفيقى را اصطلاحا مديريت جامع آفات Integrated Pest Management يا اختصارا IPM مى نامند.يكى از اين روشهاى تلفيقى همانا مبارزه بيولوژيك Biologic Conntrol است.اين روش بر كابرد عوامل پاتوژن و دشمنان طبيعى آفات براى مبارزه با آنها استوار است.عوامل مورد استفاده مى تواند شامل ويروسها، باكتريها،تك ياخته ها، قارچها، گياهان، نماتودها و ماهياى لارو خوار گردد.
باكترى خاكزى و غيربيماريزاى باسيلوس تورين ژينسيس Bacillus thuringiensis=BT سروتايپ H14 در فاز مرگ خود اگزوتوكسينى ترشح مى كند كه قابل جدا سازى است و براى سيستم گوارشى لارو برخى حشرات بويژه پشه ها سميت زيادى دارد ولى خوشبختانه براى گياهان، جانوران و انسان كاملا بى ضرر است. اكنون سم كريستال آن بصورت گرد قابل حل در آب يا امولوسيون با روش صنعتى و در مقادير انبوه و تحت عناوين تجارى مختلف از جمله Teknar و Baktimos توليد مى شود. ژنهاى كد كننده اين جزء سمى شناسايى و به ساير باكتريها منتقل شده است و تركيبات قويترى تهيه شده است.
كشور ما در اين زمينه بسار فعال است بطوريكه از سال ۱۳۶۳ در سازمان پژوهش هاى علمى و صنعتي، تحقيق در در اين مورد آغاز و سرانجام در سال ۱۳۶۸ خانم دكتر معظمى توانست در روستايى نزديك خرم آباد، اين باكترى را از لاروهاى مرده آنوفل استفنسى جدا نمايد و سم پپتيدى آن را پس از خالص سازى سنتز نمايد.اين محصول در ۱۵ دقيقه ۸۰ دررصد از لاروها را مى كشد.محيط كشت باكترى ملاس چغندر بوده بنابراين تكثير آن كم هزينه است.براى هر هكتار سطح آب ۵/۱ كيلوگرم سم لازم است.
خانم دكتر نسرين معظمى مدير گروه ميكربيولوژى دانشگاه تربيت مدرس و رئيس پژوهشكده بيوتكنولوژى ايران در جزيره قشم بوده و به پاس تلاشهاى زيادشان نشان درجه يك تحقيق كشورى را و نيز جوايز ارزشمند ديگرى از مجامع بين المللى از جمله WHO دريافت كرده اند.
همه اين مطالب مقدمه اى بود براى آوردنخبری تازه اين باره:دانشمندان دانشگاه كارديف Cardiff انگليس براى مبارزه با مالارياى پرندگان از اسپرى حاوى باكترى باسيلوس تورين ژينسيس استفاده و نتايج بسيار رضايتبخشى بدست آوردند بطوريكه ديگر هيچ نشانه اى ازلارو كولكس در محل ديده نشد. مالارياى پرندگان اخيرا باعث مرگ دو شاه پنگوئن باارزش در باغ وحش شهر بريستول شده است

مالارياى پرندگان توسط انگهايى غير از انگل مالارياى انسانى ايجاد مى شود و در پرندگان اهلى چون سار و توكا بصورت آندميك وجود دارد.بر خلاف شكل انسانى بيمارى كه توسط پشه هاى آنوفل ماده منتقل مى شود، ناقل مالارياى پرندگان پشه هاى معمولى يا كولكس ماده است كه انتشار گسترده اى دارند و باز برخلاف مالارياى انساني، مالارياى پرندگان در نواحى سردسير مثلا شمال اروپا هم بصوتى تثبيت شده وجود دارد.
باكترى باسيلوس تورين ژينسيس بنحوى كاملا اختصاصى فقط به چند گونه حشره مضر و ناقل بيماريهاى مالاريا، تب زرد، و نيل غربى حمله مى كند و نيز عليه مگسهاى سياه Blackflies ناقل كورى رودخانه اى River Blindness يا انكوسركيازيس Onchocerciasis نيز موثر است.
در كشاورزى اكنون گياهان دستكارى ژنى شده كه اختصارا GM ناميده مى شوند ( Gene Manipulated) توليد شده اند. يعنى با روشهاى مهندسى ژنتيك، ژن مربوط به سموم آفت كش طبيعى را به داخل ژنوم آنها وارد كرده اند و در نتيجه در بافتهاى خود علاوه بر تركيبات و پروتئين هاى معمولى خود، سموم حشره كش را نيز بيان و توليد مى كنند و به اين وسيله در برابر حمله حشرات مصون مى مانند.